Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası araştırmacıları tarafından hazırlanan yeni analizde, deprem sonrası konut arzındaki değişimin kira fiyatlarına etkisi incelendi. Analizde, 6 Şubat depremlerinin ardından bölgede yaşanan konut kaybının kiraları hızla artırdığı, ancak yeniden inşa çalışmalarının ilerlemesiyle kira artışlarının yavaşlamaya başladığı belirtildi.
Merkez Bankası’nın değerlendirmesine göre bu etki yalnızca deprem bölgesiyle sınırlı kalmadı. Deprem sonrasında yoğun göç alan ve bölgeyle güçlü ekonomik veya sosyal bağları bulunan illerde de kiralık konut talebinin zamanla gerilemeye başladığı ifade edildi.
Deprem konutlarının sayısı 434 bine ulaştı
Analizde, TOKİ tarafından tamamlanan deprem konutlarının sayısındaki artışa dikkat çekildi.
Buna göre:
- 2025 yılının başında tamamlanan deprem konutu sayısı yaklaşık 201 bin seviyesindeydi.
- Yıl sonunda bu sayı yaklaşık 434 bine yükseldi.
- TOKİ’nin depremden önceki üç yılda tamamladığı konut sayısı ise yaklaşık 213 bin olarak kaydedildi.
Merkez Bankası, konut arzındaki bu artışın bölgedeki barınma baskısını azaltmaya başladığını ve kira artışlarının önceki yıllara göre hız kestiğini belirtti. Analize ilişkin güncel haber
Kiralar neden yükselmişti?
Depremin ardından bölgede çok sayıda konut kullanılamaz hale geldi. Konut stokundaki azalmaya karşın barınma ihtiyacının devam etmesi, kiralık evlere olan talebi artırdı.
Bunun sonucunda:
- Kiralık konut arzı azaldı.
- Deprem bölgesinde ev arayanların sayısı arttı.
- Çevre illere yoğun göç yaşandı.
- Göç alan şehirlerde kira fiyatları yükseldi.
Merkez Bankası analizinde, deprem sonrasında yaşanan göç hareketlerinin yalnızca deprem illerindeki değil, çevre şehirlerdeki kira piyasasını da etkilediği vurgulandı.
Kira artışları hangi dönemde yavaşladı?
Analizde deprem bölgesindeki iller, depremden kira bakımından etkilenen iller ve diğer iller ayrı ayrı incelendi.
Deprem bölgesinde kira enflasyonu 2023 ve 2024 yıllarında diğer illerin üzerinde seyretti. Ancak konut teslimlerinin hız kazandığı 2025 yılında kira artışlarının ivme kaybetmeye başladığı görüldü.
Bu durum, yeni konutların teslim edilmesiyle birlikte kiralık ev arzının genişlemesine ve talep üzerindeki baskının azalmasına bağlandı.
Göç alan illerde de kira baskısı azalıyor
Deprem sonrası çok sayıda vatandaşın taşındığı illerde kiralar da önemli ölçüde arttı. Ancak Merkez Bankası’nın değerlendirmesine göre 2026 yılında, depremden dolaylı etkilenen ve yoğun göç alan illerde kira enflasyonu diğer dönemlere göre daha düşük gerçekleşti.
Analizde bu durum, deprem bölgesindeki konutların teslim edilmesiyle birlikte bazı vatandaşların geri dönmeye başlaması ve göç alan şehirlerdeki kiralık konut talebinin azalmasıyla açıklandı.
Ancak geri dönüşlerin tüm haneler için aynı anda gerçekleşmediği, bu nedenle kira piyasasındaki etkinin zamana yayıldığı belirtildi.
Kiralar hemen düşecek mi?
Merkez Bankası analizinde kiraların ülke genelinde hemen düşeceği yönünde bir değerlendirme bulunmuyor. Açıklanan sonuç, özellikle deprem bölgesinde konut arzının artmasının kira artış hızını yavaşlatabildiğini gösteriyor.
Konut teslimlerinin artması, yeni yapı kullanım izinlerinin verilmesi ve göç hareketlerinin tersine dönmesi kira piyasasında zaman içinde rahatlama oluşturabilir. Fakat bunun her şehirde aynı ölçüde ve aynı hızda gerçekleşmesi beklenmiyor.
Konut arzındaki artış sürecek mi?
Analizde, deprem bölgesindeki yeniden inşa çalışmalarının ilerleyen dönemde konut arzını artırmaya devam edebileceği belirtildi. İnşaat kapasitesinin zamanla deprem bölgesi dışındaki illere de yayılmasının, daha geniş bir coğrafyada konut arzını destekleyebileceği değerlendirildi.
Merkez Bankası’nın analizine göre artan konut arzı, hem deprem bölgesinde hem de depremden dolaylı etkilenen şehirlerde kira artışlarını baskılamayı sürdürebilir. Ancak bu etkinin vatandaşların gelir durumu, konut talebi ve yeni konutların hangi fiyatla piyasaya sunulacağına bağlı olacağı belirtiliyor.
Bir yanıt yazın