Aydın denildiğinde akla ilk gelen değerlerden biridir incir. Sofralarımızda önemli bir lezzet olan incir, ülkemiz için de önemli bir ihracat ürünüdür. Türkiye, dünyanın önemli incir üreticilerinden olup özellikle Aydın inciri tarımsal ihracatta önemli bir yere sahiptir. Ancak son dönemlerde Avrupa Birliği’nin Gıda ve Yem Hızlı Alarm sistemi (RASFF) kayıtları, Türkiye menşeli kuru incirlerde aflatoksinn ve okratoksin A gibi mikotoksinlerle ilgili bildirim yapması ve bu ürünlerin iade edilmesi son derece üzücü.
İNCİRDE KARŞILAŞTIĞIMIZ RİSKLERİ DOĞRU TANIMLAMAK, ÇÖZÜMÜN DE İLK ADIMIDIR.
Türkiye’den Avrupa’ya gönderilen kuru incirlerin pestisit kalıntısı ve mikotoksin gibi gıda güvenliği sorunları nedeniyle sınırdan geri çevrilmesi, üzerinde ciddiyetle durmamız gereken bir konu.
Burada bir ayrıntıyı özellikle belirtmek istiyorum. Pestisit kalıntısı ile aflatoksin ve okratoksin gibi mikotoksinler aynı şey değildir. Pestisitler tarımsal mücadelede kullanılan bitki koruma ürünlerinden kaynaklanırken, aflatoksin ve okratoksin bazı küflerin uygun koşullarda oluşturduğu toksik maddelerdir. Yani incirde karşılaştığımız riskleri doğru tanımlamak, çözümün de ilk adımıdır.
PEKİ, BU SORUNLARI NEDEN YAŞIYORUZ?
Aslında cevap yalnızca ihracat öncesinde yapılan analizlerde değil, üretimin başladığı ilk aşamalarda saklı. Doğru pestisit kullanılmaması, tavsiye edilen dozlara uyulmaması, hasat öncesi bekleme sürelerinin dikkate alınmaması pestisit ile ilgili önemli kalıntı riskleri oluşturuyor. Kuru incirde hasat öncesi böcek zararlıları, yere düşen toprakla temas eden incirlerin uzun süre yerde beklemesi, incirin uygun olmayan şartlarda kurutulması, yüksek nemin ve sıcaklığın yüksek olduğu havasız depolarda depolanması, işletmelerin küf riski olan incirleri sağlam olanlarla birlikte işlemesi gibi sebepler incirde küf gelişimini, dolayısıyla mikotoksin oluşumuna zemin hazırlıyor.
Bir başka ifadeyle, kaliteli ve güvenli incir üretimi yalnızca ağaçtan iyi ürün almakla bitmiyor. Hasattan ambalajlamaya, depolamadan ihracata kadar her aşamanın kontrol edilmesi gerekiyor.
SORUMLU SADECE ÜRETİCİ Mİ ?
Elbette üreticinin de sorumluluğu var. İncirini zamanında toplamaması, yere düşen ve zarar görmüş ürünlerini sağlam olanlardan ayırmaması, uygun koşullarda kurutmaması ve depolamaması incirde aflatoksin oluşumunu tetikleyen nedenler.
Tüccarın, işletmecinin, ihracatçının da sorumlulukları var. Ürünün her aşamada kontrol edilmesi, riskli partilerin ayrılması, temsil gücü yüksek numunenin alınarak analiz sıklığını artırarak ve doğru analiz yöntemiyle yapması gerekir. Çünkü aflatoksin gözle görülen kokusundan ya da tadından anlaşılabilen bir tehlike değildir.
PEKİ KAMUNUN SORUMLULUĞU NEREDE BAŞLIYOR ?
Kamu otoritelerinin görevi, yalnızca ihracata gidecek ürünlerde sorun tespit edildiğinde müdahale etmek olmamalı. Asıl görev sorun ortaya çıkmadan önce gerekli önlemleri almak olmalıdır. Üreticinin doğru hasat ve kurutma yöntemleri konusunda eğitilmesi, uygun kurutma alanlarının oluşturulması, depolama koşullarının iyileştirilmesi, düzenli analizlerin yapılması incirde yaşadığımız büyük sorunun bir çözüm parçası olabilir.
RASFF bildirimleriyle karşılaştığımızda kendimize sadece ‘’Bu ürün neden geri gönderildi’’ diye sormamalıyız. Hatta bir adım daha ileri giderek ‘’Bu ürünün sınırdan geri dönmesine neden olan risk, ülkemizde üretim aşamasında neden önlenmedi’’ sorusunu sorabilmeliyiz.
Bence denetim yalnızca ceza kesmek değildir. Denetim aynı zamanda yol göstermektir, önleyici tedbir alabilmektir ve üreticiyi destekleyebilmektir.
AVRUPA’DAN GERİ DÖNEN ÜRÜNLERİMİZİN AKIBETİ NE OLUYOR? AÇIKLAMALAR VAR PEKİ RAKAMLAR NEREDE?
Aslında bu konuda kamu kurumlarının açıklamaları mevcut. Geri dönen ürünlerin yeniden resmi kontrole tabi tutulduğu, mevzuata uygun olmayanların imha edildiğini açılıyor. Ancak kamuoyunun bilmesi gereken yalnızca uygulanan prosedürler değil, bu prosedürlerin rakamsal sonuçlarıdır.
Kaç ton incir aflatoksin nedeniyle imha edildi? Kaç ton ürün yeniden analiz edilerek yurda giriş izni aldı? Bu ürünlerin iç piyasaya sunulmasına hangi koşullarda izin verildi? Bu verilerin yıllar ve ürün partileri bazında kamuoyuyla paylaşılması gerektiğini düşünüyorum.
Çünkü şeffaflık yalnızca yapılan işlemleri anlatmak değil, sonuçlarını da toplumla paylaşmaktır
Unutmayalım ki geri dönen her sevkiyatın arkasında yalnızca ekonomik bir kayıp yok. O ürün için emek veren çiftçi, üretici, ihracatçı ve ülkemizin yıllar içinde oluşturduğu ticari itibar var.
Aydın inciri bizim için sıradan bir tarım ürünü değildir. Bu kentin değeridir, üreticimizin alın teridir. Onu korumak, yalnızca daha fazla üretmekle değil, daha bilinçli ve güvenli üretmekle mümkündür.
Sorunları görmezden gelerek incirimizi koruyamayız. Tam tersine, sorunları kabul etmeli, nedenlerini araştırmalı ve bilimsel çözümler üretmeliyiz.
Çünkü mesele yalnızca incirimizi Avrupa’ya satabilmek değil. Mesele, ürettiğimiz gıdaya güven duyulmasını sağlamak ve bu güveni gelecek nesillere aktarabilmektir.



Bir yanıt yazın