Hamilelikte Ağız Sağlığına Dair Bilmeniz Gerekenler
Kliniğimde en sık duyduğum cümlelerden biri şu: “Hocam, hamileyken dişlerim mahvoldu, bebek kalsiyumumu çekti.” Annelerimizden, anneannelerimizden duyduğumuz “her çocuk bir diş götürür” sözü hâlâ çok yaygın. Oysa bilimsel gerçek farklı: Bebek, annenin dişlerinden kalsiyum çekmez. Hamilelikte dişleri asıl yıpratan şey hormonal değişiklikler, beslenme alışkanlıklarındaki farklılıklar ve ağız bakımının ihmal edilmesidir. İyi haber şu ki bunların hepsi önlenebilir.
Hamilelikten önce: En doğru zaman
Bebek planlayan her kadına önerim aynıdır: Hamile kalmadan önce mutlaka bir diş hekimi kontrolünden geçin. Çürükler, iltihaplı dişler, yirmilik diş sorunları ve diş eti hastalıkları gebelik başlamadan tedavi edilirse, hamilelik boyunca acil bir müdahale ihtimali büyük ölçüde azalır. Hamilelikte de tedavi yapılabilir, ama kimse dokuz ay boyunca diş ağrısı korkusuyla yaşamak istemez. Planlı bir kontrol, hem anne adayının hem de hekimin işini kolaylaştırır.
Hamilelik sırasında: Hormonlar devrede
Gebelikte artan hormonlar diş etlerini plağa karşı çok daha hassas hâle getirir. Bu yüzden birçok anne adayında diş eti kanaması, şişlik ve kızarıklıkla seyreden “gebelik gingiviti” görülür. Bazen diş etinde kırmızı, kolay kanayan küçük bir büyüme de ortaya çıkabilir; genellikle zararsızdır ve çoğu doğumdan sonra kendiliğinden geriler.
Bunu hafife almamak gerekir. Araştırmalar, tedavi edilmemiş diş eti hastalığı ile erken doğum ve düşük doğum ağırlığı arasında ilişki olduğunu gösteriyor. Yani ağız sağlığı, sadece annenin değil bebeğin sağlığıyla da bağlantılı.
Bulantı ve kusma yaşayan anne adaylarına küçük ama önemli bir tavsiyem var: Kusmadan hemen sonra dişlerinizi fırçalamayın. Mide asidi diş minesini geçici olarak yumuşatır, hemen fırçalamak mineyi aşındırabilir. Önce ağzınızı suyla (ya da bir bardak suya bir çay kaşığı karbonat ekleyerek) çalkalayın, fırçalamak için yaklaşık yarım saat bekleyin. Sık sık atıştırma isteği de çürük riskini artırır; tatlı yerine peynir, yoğurt, sebze gibi seçenekleri tercih etmek dişleriniz için iyi olur.
“Hamileyken diş tedavisi olunur mu?”
Olunur. Gerekli durumlarda tedavi ertelenmemelidir, çünkü tedavi edilmeyen bir enfeksiyon bebek için tedavinin kendisinden çok daha büyük risk taşır. Planlı tedaviler için en uygun dönem genellikle ikinci trimesterdir (4.–6. aylar). Diş hekimliğinde kullanılan lokal anestezikler uygun dozlarda güvenle kullanılabilir. Röntgen gerektiğinde ise koruyucu önlük ile ve sadece gerçekten ihtiyaç varsa çekilir. Önemli olan, hekiminize hamile olduğunuzu ve kaçıncı ayda olduğunuzu mutlaka söylemenizdir.
Doğumdan sonra: Kendinizi unutmayın
Bebek dünyaya geldikten sonra annelerin önceliği haklı olarak bebekleri olur. Uykusuz geceler, yoğun tempo derken kendi diş fırçalama alışkanlıkları bile aksayabilir. Oysa bu dönem, hamilelikte başlayan diş eti sorunlarının kontrol edilmesi için en doğru zamandır. Doğumdan sonraki ilk aylarda bir kontrol randevusu planlamanızı öneririm. Emzirme döneminde de diş tedavilerinin büyük çoğunluğu rahatlıkla yapılabilir.
Bir de çoğu kişinin bilmediği bir konu: Çürüğe yol açan bakteriler anneden bebeğe tükürük yoluyla geçebilir. Bebeğin kaşığını ağzınıza almak, emziğini ağzınızla temizlemek bu geçişi kolaylaştırır. Annenin ağız sağlığı iyi olduğunda, bebeğin dişleri de daha sağlıklı bir başlangıç yapar.
Son söz
Hamilelik, bir kadının hayatındaki en özel dönemlerden biri. Bu süreçte ağız sağlığınıza göstereceğiniz özen, hem kendinize hem de bebeğinize yapacağınız bir yatırımdır. Gebelik öncesi kontrol, gebelikte düzenli bakım ve doğum sonrası takip… Bu üç adım, “her çocuk bir diş götürür” sözünü geçmişte bırakmak için yeterli.



Bir yanıt yazın