Şirket veya ticari amaçla kullanılan araçlarda trafik denetimine giren sigortasız sürücülere yönelik SGK yaptırımlarında önemli bir düzenleme yapıldı. Yeni genelgeyle birlikte, yalnızca trafik idari para cezası tutanağına dayanılarak otomatik ceza kesilmesi uygulaması kaldırıldı. Artık sürücü ile araç sahibi arasında geçmişte işçi-işveren ilişkisi bulunmayan durumlarda dosya doğrudan SGK denetmenlerine gönderilecek; taraflar ifadeye çağrılarak akrabalık, arkadaşlık veya emanet araç kullanımı gibi hususlar araştırılacak.
2021 yılından bu yana Sosyal Güvenlik Kurumu ile İl Emniyet Müdürlükleri arasında kayıt dışı istihdamla mücadele kapsamında veri paylaşımı yapılıyordu. Ticari araçların tüzel kişi adına kayıtlı olduğu durumlarda sürücünün SGK kaydı sorgulanıyor, sigortasız çıkması halinde tutanak bilgileri (plaka, T.C. kimlik numarası, isim-soyisim, ceza yeri ve tarihi vb.) SGK’ya iletilerek şirkete idari para cezası uygulanıyordu. Bu süreçte mağduriyetlerin önüne geçmek amacıyla getirilen yeni düzenleme, sorgusuz-sualsiz ceza kesilmesinin önünü kesiyor.
Yeni süreç nasıl işleyecek?
Ceza tutanağındaki sürücü ile araç sahibi arasında daha önce SGK kaydı bulunmuyorsa, tutanak tek başına ceza için yeterli sayılmayacak. Dosya SGK denetmenlerine sevk edilecek; sürücü ve işveren ifadeye çağrılarak aralarındaki ilişki (akrabalık, arkadaşlık, emanet vb.) detaylı incelenecek. Yapılan araştırma ve alınan ifadelere göre hazırlanan rapora göre işlem yürütülecek. Böylece “arkadaşıma/yakınıma emanet verdim” iddiaları somut olarak değerlendirilecek.
Ayrıca aynı işyerinde fiilen çalıştığına dair birden fazla tespit bulunması halinde en eski tarihli tespit işe giriş tarihi kabul edilecek; tespit edilen her gün için bir gün hizmet kazandırılacak ve çalışma ilişkisi kısmi süreli olarak ele alınacak. Tespit bulunmayan bir aydan sonraki ilk tespit ise yeni bir işe giriş olarak değerlendirilecek.
Ceza tutarları ne kadar?
Ticari araçta kayıt dışı işçi çalıştırdığı tespit edilen şirketlere 5510 sayılı Kanun’un 102. maddesi kapsamında şu idari para cezaları uygulanabiliyor (2026 yılı asgari ücret esas alınarak):
İşe giriş bildirgesinin yasal süresinde verilmemesi: 2 asgari ücret (66 bin 60 TL)
Aynı ihlalin bir yıl içinde tekrarı: Her sigortasız işçi için 5 asgari ücret (198 bin 180 TL)
Aylık prim ve hizmet belgesinde bildirilmemesi: Her ay için 2 asgari ücret (66 bin 60 TL)
Ücret bordrosunda isminin bulunmaması: Her ay için yarım asgari ücret (16 bin 515 TL)
Yasal kayıt ve belgelerde geçersizlik: Her ay için yarım asgari ücret (16 bin 515 TL)
Ceza kapsamı dışında kalan durumlar
Kiraya verilen araçlarda, kiraya alan gerçek veya tüzel kişi tarafından sürücünün sigortası yapılmışsa ceza uygulanmıyor. Yazılı ve taraflarca imzalanmış kira sözleşmesi yeterli kabul ediliyor. Bununla birlikte, aracı kullanan sürücünün trafik kazası geçirmesi halinde yaralanma veya ölüm durumunda maddi ve hukuki sorumluluk ticari araç sahibine ait olmaya devam ediyor.
Henüz ilgili servislere intikal ettirilmemiş veya işlem aşamasındaki kayıtlar da yeni genelge hükümlerine göre değerlendirilecek. Düzenleme, özellikle emanet araç kullandıran şirket sahipleri açısından mağduriyet riskini azaltmayı hedefliyor.
Bir yanıt yazın