Güneş’te 8 Ekim’de meydana gelen M6.7 sınıfındaki güçlü patlamanın ardından gözler Dünya’ya çevrildi. ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi (NOAA), 9 Ekim için G2 seviyesine ulaşabilecek jeomanyetik fırtına uyarısında bulundu. Yaşanan hareketlilik, iletişim sistemleri, GPS ve elektrik altyapısına yönelik olası etkileri yeniden gündeme getirdi.
Güneş yüzeyinde meydana gelen güçlü bir patlama, uzay hava durumunu takip eden bilim insanlarını harekete geçirdi. NOAA’nın Uzay Hava Tahmin Merkezi (SWPC) tarafından yayımlanan verilere göre, 8 Ekim 2026 Perşembe günü Güneş’in AR 4549 olarak adlandırılan aktif bölgesinde M6.7 sınıfında patlama kaydedildi.
Patlama, Türkiye saatiyle 18.48’de en yüksek seviyesine ulaştı. Olay sırasında güçlü radyo emisyonları ve Güneş’in dış atmosferinde yayılan aşırı morötesi dalga tespit edildi. NOAA, patlamayla bağlantılı koronal kütle atımının özelliklerini belirlemek için ek gözlemlere ihtiyaç duyulduğunu bildirdi.
9 Ekim için jeomanyetik fırtına uyarısı
NOAA’nın 9 Ekim tarihli tahminine göre, Dünya’nın manyetik alanında G1 (hafif) ve G2 (orta şiddette) seviyelerinde jeomanyetik fırtına koşulları oluşabilir.
Bu fırtına beklentisinin temelinde ise 8 Ekim’deki M6.7 patlamasından farklı olarak, 6 Ekim’de Güneş’ten ayrılan ve Dünya’ya yönelen koronal kütle atımı bulunuyor.
Uzmanlar, Güneş’ten kopan yüklü parçacıkların Dünya’nın manyetik alanıyla etkileşime girmesinin uzay hava koşullarını değiştirebileceğini belirtiyor. NOAA’nın tahminlerinde 9 Ekim için jeomanyetik aktivitenin Kp 6 seviyesine kadar yükselmesi öngörülüyor.
Güneş patlaması Türkiye’yi etkileyecek mi?
Güneş’teki hareketliliğin ardından Türkiye’de elektrik, internet ve telefon bağlantılarının etkilenip etkilenmeyeceği merak edilmeye başlandı.
G1 ve G2 seviyesindeki jeomanyetik fırtınalar, özellikle yüksek enlemlerdeki teknolojik sistemler üzerinde bazı olumsuzluklara yol açabiliyor. Uydu operasyonları, GPS konumlandırma sistemleri ve yüksek frekanslı radyo haberleşmesi bu etkilerden payını alabiliyor.
Bununla birlikte, mevcut NOAA tahminleri Türkiye genelinde elektriklerin kesileceği, internetin duracağı veya cep telefonlarının kullanılamayacağı anlamına gelmiyor. Türkiye’yi hedef alan böyle bir kesinti uyarısı doğrulanmış değil.
İnternet, GPS ve elektrik kesintisi yaşanabilir mi?
Güneş patlamaları ve jeomanyetik fırtınalar, etkiledikleri sistemler bakımından birbirinden ayrılıyor.
Güneş patlamaları sırasında yayılan yoğun elektromanyetik enerji, Dünya’nın Güneş’e dönük tarafında özellikle kısa dalga radyo haberleşmesinde bozulmalara neden olabiliyor. Jeomanyetik fırtınalar ise uydularda, hassas navigasyon sistemlerinde ve belirli elektrik iletim altyapılarında teknik sorunlara yol açabiliyor.
NOAA, 8 Ekim’deki patlamayla bağlantılı R2 seviyesinde radyo iletişim kesintisi koşullarının gözlendiğini doğruladı. Ancak bu sınıflandırma, dünya çapında internet kesintisi yaşandığı anlamına gelmiyor.
Güneş’te yeni patlamalar bekleniyor
Bilim insanlarının yakın takibindeki AR 4549 bölgesi, karmaşık manyetik yapısıyla dikkat çekiyor. NOAA, 9-11 Ekim döneminde yeni M sınıfı Güneş patlamalarının meydana gelme olasılığını yüzde 55 olarak açıkladı.
Aynı dönem için daha güçlü R3 veya üzeri radyo kesintisi koşullarına yol açabilecek patlama ihtimali ise yüzde 10 olarak tahmin edildi.
Uzay hava durumu merkezleri, Güneş’teki hareketliliği ve Dünya’ya ulaşabilecek parçacık akımlarını izlemeyi sürdürüyor. Önümüzdeki günlerde yapılacak yeni ölçümler, jeomanyetik fırtınanın beklenen şiddetine ilişkin tahminleri değiştirebilir.
Güneş patlaması ne anlama geliyor?
Güneş patlamaları, yıldızın manyetik alanında biriken enerjinin kısa sürede açığa çıkmasıyla meydana geliyor. Patlamalar A, B, C, M ve X sınıflarına ayrılıyor. M sınıfı güçlü patlamaları, X sınıfı ise en yüksek şiddet kategorisini ifade ediyor.
Öte yandan Güneş’ten uzaya yayılan koronal kütle atımları, Dünya’nın manyetik alanıyla etkileşime girdiğinde kutup ışıklarının normalden daha güneyde görülmesini sağlayabiliyor. Ancak mevcut tahminler, kutup ışıklarının Türkiye’den görüleceğini doğrulamıyor.
Bir yanıt yazın